Kontrola podatkowa

Podstawy prawne:

  • ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - dalej: Op. (tekst  jednolity:  Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm. )
  • ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - dalej: Pp. (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 poz. 1292 ze zm.)
  • ustawa z dnia 16 listopada 2016  r. o Krajowej Administracji Skarbowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 505 ze zm.)

Cel kontroli

Celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego (art. 281 § 2 Op)

Tryb działania

Kontrolę podatkową podejmuje się z urzędu (art. 282 Op)

Czynności organu przed podjęciem kontroli:

  • analiza prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania działalności gospodarczej zgodnie z art. 47 ust 1 Pp
  •  zawiadomienie kontrolowanego o zamiarze wszczęcia kontroli z wyłączeniem przypadków określonych w art. 48 ust. 11 Pp oraz art. 282c  Op

Przykładowe przesłanki braku zawiadomienia to:

  • kontrola zasadności zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego  w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,
  • przeprowadzenie kontroli jest niezbędne do przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia;
  • dotyczy niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej;
  • ma charakter doraźny dotyczący ewidencjonowania obrotu za pomocą kasy rejestrującej, użytkowania kasy rejestrującej lub sporządzenia spisu z natury;
  • przedsiębiorca nie ma adresu zamieszkania lub adresu siedziby lub doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione;
  • organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że kontrolowany jest zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W przypadku braku zawiadomienia po wszczęciu kontroli informuje się kontrolowanego  o przyczynie braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej.

Wszczęcie kontroli następuje poprzez:

  • doręczenie kontrolowanemu lub osobie upoważnionej do reprezentowania kontrolowanego imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz okazanie legitymacji służbowej (art. 49 ust. 1 Pp oraz art. 284 § 1 Op)
  • upływ terminu wskazanego w wezwaniu do stawienia się kontrolowanego, reprezentanta kontrolowanego lub pełnomocnika w siedzibie organu podatkowego w przypadku niemożności doręczenia upoważnienia i okazania legitymacji służbowej (art. 284 § 3 i 4 Op)
  • okazanie legitymacji służbowej kontrolowanemu w przypadkach o których mowa w art. 49 ust. 2 Pp i art. 284a § 1 Op tj., gdy czynności kontrolne są niezbędne do przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia.

W przypadku gdy organ przeprowadzający kontrolę miał obowiązek zawiadomienia kontrolowanego o zamiarze wszczęcia kontroli, kontrolę taką wszczyna się:

  • nie wcześniej niż po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli;
  • przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli wyłącznie za zgodą lub na wniosek kontrolowanego;
  • nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.

Do czasu wszczęcia kontroli Kontrolowany ma prawo do złożenia korekt zeznań/deklaracji.

Środki prawne przysługujące kontrolowanemu:

  • sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania czynności (art. 59 Pp)
  • ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 141 Op)
  • zakaz podejmowania i prowadzenia równocześnie więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy poza wyjątkami określonymi w art. 54 ust. 1 Pp

Czynności kontrolne

  • prowadzenie czynności kontrolnych w zakresie i czasie określonym w upoważnieniu  do przeprowadzenia kontroli (art. 283 § 5 oraz art. 284b Op a także art. 49 ust. 9 Pp)
  • czynności kontrolnych dokonuje się w obecności kontrolowanego, reprezentanta kontrolowanego lub pełnomocnika, chyba że kontrolowany zrezygnuje z prawa uczestniczenia w czynnościach kontrolnych (art. 285 Op oraz art. 50 ust. 1 Pp )
  • miejsce przeprowadzenia czynności kontrolnych uregulowano w art. 285a i 285b ustawy   Op oraz art. 51 Pp. Co do zasady czynności kontrolne prowadzone są w siedzibie kontrolowanego, za zgodą lub na wniosek kontrolowanego również w innym miejscu przechowywania dokumentacji oraz w miejscach związanych z prowadzoną przez niego działalnością i w godzinach jej prowadzenia, a za zgodą kontrolowanego w siedzibie organu podatkowego:
  • uprawnienia kontrolujących wynikają z  art. 286 Op
  • obowiązki kontrolowanego wynikają z art. 287 Op
  • z czynności kontrolnych sporządza się protokół z kontroli (art. 53 Pp oraz art. 290 Op)

Zakończenie kontroli podatkowej

  • kontrola podatkowa  powinna zostać zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie wskazanym w upoważnieniu (art. 284b Op),
  • zakończenie kontroli następuje poprzez doręczenie przedsiębiorcy lub osobie upoważnionej do reprezentowania przedsiębiorcy protokołu kontroli (art. 291 § 4 Op),
  • prawo złożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień wraz z wnioskami dowodowymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu – w przypadku, gdy kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami protokołu (art. 291 §1 Op),
  • rozpatrzenie zastrzeżeń w terminie 14 dni od dnia ich otrzymania i zawiadomienie kontrolowanego o sposobie ich załatwienia (art. 291 §2 Op),
  • po zakończeniu kontroli podatkowej kontrolowanemu zgodnie z art. 81b Op przysługuje prawo do skorygowania deklaracji podatkowej. Skorygowanie deklaracji następuje poprzez złożenie korygującej deklaracji (art. 81 § 2 Op). W przypadku braku korekt organ podatkowy może wszcząć postępowanie podatkowe, które ma na celu określenie wysokość zobowiązania podatkowego w objętym kontrolą okresie,
  • kontrolowany obowiązany jest zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie swojego adresu dokonanej w ciągu 6 miesięcy od dnia zakończenia kontroli podatkowej, jeżeli w toku kontroli podatkowej ujawniono nieprawidłowości. W razie niedopełnienia tego obowiązku postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem (art. 291b Op).